S'identifier Contact Avis
 
28.33° C
  à Port-au-Prince
Radio Pacific 101.5 fm - En direct
Le Journal Dernière heure Actualité Édito Tribune Société Économie Culture Diaspora Sport rpacific101.5 FM  
× Immobilier Appartements Maisons Locaux commercial Locaux pour Bureau Terrains Véhicules Voitures Camions Tout Terrains Minibus Motos Divers Animaux Articles ménagers Ordinateurs et pièces Équipement électronique Équipement industriel Équipement lourd Diverses études Légal Bijoux et montres Smartphone et tablettes Vêtements Jeux video
Manman pemba : yon bò lanmou, yon bò kreyasyon

Manman pemba : yon bò lanmou, yon bò kreyasyon








Manman pemba se yon powèm lanmou, yon powèm kreyasyon men ki sitou byen ekri. Pibliye nan lane 2018 anba direksyon Regwoupman Ekriven kreyòl (RÈK), rekèy powèm sa a vin konfime talan Douglas Zamor (DOU’Z) kòm ekriven ki abiye lang kreyòl la ak yon seri mo ki bay bèl aparans.

Youn nan chan leksikal k ap mennen powèt la nan liv la se lanmou. Yon lanmou plen ak fòs kote Loreta, fanm li dedye powèm nan se remèd ak tout soufrans li

: « lanm lanmou kapote m
Ap mennen, m bwote m pote ale
Si mwen fè nofwaj nan listwa w
Pa bliye se pou premye fwa
Van pral abiye nan kola kenz
Genyen yon forè sitèlman bèl ki abite w
Mwen pa fouti imajine
Ki kalite pwezi k ap devide ladan
Mwen wè yon makòn nyaj
Deplwaye menm koulè ak soufrans mwen
Nan kat kwen lanmè ki separe vant ou…
Yo te toujou di mwen
Toutotou w se krabinay yon paradi ki pèdi
Yon paradi jete bliye ranmase sonje
Epi ti moso pa ti moso
Mwen pran ranmase yo
Rasanble tou sa ki rete nan mwen
Pou mwen bati
Yon bèl ti vil anndan kò w
Yon peyi soumaren
K ap flote pou mennen m jwe nan letènite w » (P.9-11)

Yon fanm konsa, se yon fanm bèl kalite, bèl gangans, byen chèlbè ki pouse powèt la poze yon kesyon plen ladrès

: « Loreta Loreta Loreta
Poukisa bote w
Pat sèl sous lakreyasyon
Ladan
Nou ta brase soufrans nou
Etenn doulè k ap jwe marèl ak dlo je n
Mwen sonje lanmou avèk sèt zèl li yo
K ap bat san rete nan anvi nou » (P.14)

Nan chèche pawòl pou esprime dimansyon lanmou li lajman laj, Douglas Zamor fè n sonje responsabilite manman yo se yon responsabilite ki pa gen pri. Se youn nan mannyè pou powèt la fèn sonje fanm yo se poto mitan sosyete a

: « Ou ranmase vwa tout yon fanmi ou mete sou
Jenou ou
Ou travèse do lannuit an djougan
Fanm poto mitan
Ou pote m tankou yon bèl kolye maldyòk
Nanpwen moun ki ka mezire degre soufrans ou » (P.24)
Yon degre soufrans manman nan peyi Dayiti pote avèk anpil lanmou pou fè edikasyon pitit yo, pou fè lonè tout yon fanmi

: « Men l ap pase ak vapè solèy nan de grenn je li ak yon briyans wòdpòt. Ak mèvèy yon peyi nan rega li. Ou pa ta di se yon Dayiva ki jwenn kote sous lakreyasyon pete. Epi li plonje nan pwofondè li tèt anba. Ou pa ta di tout kò li se flè. Flè lanmou. Flè ki soti nan jemisman. Lanmou se gato myèl k ap devide sou wonn bouch li. Manman, se vre kè ou pa sispann farinen sou anfans mwen. Menm konnen gou lanmou se nan bouch tete w sa chita. Pa Jodi m ap trimen anba yon solèy, fè loupin pou chache ke wòb ou. Mwen aprann manman pa dous » (P.26)

Manman pemba, se yon rekèy powèm ki louvri sou plizyè tematik. Nan yon estil tounèf, Douglas Zamor itilize yon seri mo ki patko janm rantre nan pwezi kreyòl la. Powèt la pran dwa grandèt majè l kòm yon kreyatè, li pran mo: kosmogoni, vwalakte, òbit, lenfini pou l kreye yon pwezi kreyòl wòdpòt.

Travay sa a fè powèt la bay lang kreyòl la yon lòt prestij li byen merite. Li konn kòman pou li kreye, li konn kòman pou l envante nan fason k kapab siprann tout moun pou li rann omaj ak sila yo ki deja kite liv yo louvri nan liv pwezi lavi a

: « Kosmogoni nou debouche deja
Nan peyi lòtbòdlo
Powèt se solèy k ap paweze sou tout branch
Lètenite
Fil ki konekte lavi ak lonbray mo yo
Jodi a
Klod Pyè, Sèj Legayè ak Jan-Klod Fiyole
Travèse kou lafimen nan granbwa
Y al manyen yon chanson ki te ba yo filing
Antre nan nas lenfini
Yon powèm imòtèl k ap pase
Andedan yon klorat nan Gran¬dans » (P.22)

Manman pemba, se yon liv, yon chemen, yon istwa lanmou powèt la ap rapousuiv. Tankou yon solèy ki fenk glise desann se konsa ekriven an fè mo yo pale. Li fè yo pale byen, li fè yo koule swa pou l pale lanmou, pou l di sa ki vrèman bèl

: « Mwen aprann chimen vwa w pa gen pikan
Sou papiy ki desinen sou do lang ou
Tout vibrasyon vini boujonnen
Tout vwa w kenbe m byen fò
Nan ban gòj ou
Vire m nan tout kwen souri w
Desann ak mwen
Nan kannal
Ki mennen drèt nan antonwa kè w
Lanp listwa kasedoble devan bote w
Dligannen filing mwen tout longè
Tankou yon pye latanye
Nan fifyon latè
Mwen sonde feblès lajounen bò ravin ou
Lage fil je m nan pwofondè je w
Anvlope kò m voup
Anndan lonbray ou » (P. 33-34)

MANMAN PEMBA, se yon liv referans Douglas Zamor (DOU’Z) pote ban nan pou li avèk pasyon, se yon enspirasyon ki kòmanse ki poko fini.

Jonathan Thermidor
Pwofesè lang kreyòl



Articles connexes


Afficher plus [3878]