S'identifier Contact Avis
 
24° C
  à Port-au-Prince
Radio Pacific 101.5 fm - En direct
Le Journal Dernière heure Actualité Édito Tribune Société Économie Culture Diaspora Sport rpacific101.5 FM  
× Immobilier Appartements Maisons Locaux commercial Locaux pour Bureau Terrains Véhicules Voitures Camions Tout Terrains Minibus Motos Divers Animaux Articles ménagers Ordinateurs et pièces Équipement électronique Équipement industriel Équipement lourd Diverses études Légal Bijoux et montres Smartphone et tablettes Vêtements Jeux video


« Kole bri », Wilkens Scott Fifi : bri yon pwezi ki kole pou letènite



Wilkens Scott Fifi se yon powèt ki fèt an Ayiti nan lane 1986 yo, kidonk lane manyòk anmè a ta pral pèdi pari pou louvri sou yon lòt tan. Sanba a ap viv ak tout fanmi l nan peyi Etazini espesyalman nan Knox-ville Tennessee. Li pibliye nan lane 2016 yo « Libera » epi « Mizè ri kòd » nan lane 2018 yo. San bri san kont, lane sila a powèt la pote pou nou « Kole bri », ki se yon rekèy pwezi wololoy kote mo yo pa nan griyen dan ak lari, move zè sou tyovi, konplo kont lavi.


Anwetan chapo, mezanmi se pa mo ki manke, se pa vèb ki absan, men se pito je ak bon konprann ki manke pou kontanple bèlte travay la. Tankou powèt Georges Duhamel di : pwezi se lè silans pran lapawòl. Enben, travay powèt yo pa t janm yon bagay konsa, piske s on silans k ap soti nan koki l chak lè lavi andewout, chak lè lanmounite antrave pa yon kèlkonk panse fawouch. Alaverite, bon sans nou ka griye fò di powèt Fifi reyisi gwo egzèsis sa, li rive fè eksperyans dangodango kote se silans mo menm ki transande tèt yo. Nan chak vèsè yo nan powèm nan gen yon pawòl vèdilèn k ap di nan yon woulawoup san pran souf :

Lanmò lyannen lavi nan sekond li
Avan lanmò rèk li grandi nan vid lajounen n
Nou angrese lanmò
Dolote lanmò
Bo tòtòt ak lanmò
Jouk lanmò mi sou pwatrin nou
Lanmò pa keyi lanmò
Lanmò mi keyi lavi
Nou mouri avann mouri
(Paj 117)

Alon powèt pale kare sa se Fifi ! Li pa nan fè twòp jimnastik pou l fè mo yo pale, pou li mete tout kaka chat mawon on labrinndiswa deyò. Nan tout kò powèm nan gen yon babako bri k ap denonse tèt yo, yonn ap pouse do lòt, yonn apre lòt y ap kilbite. Men se kisa yo genyen menm ? èske se powèt la oubyen lektè yo ki responsab ? bon nan ka sa, sanble se pwezi a sèl ki konnen :

Krik krak
Ayiti antrave nan malis li
Moun pè moun
Bouki ri
Kont lan fini sèk
(Paj 117)

Non ! sètfwasi koze sa s on lòt koze, s on koze malè pandje, s on koze pèlen tèt pou pàn lavni yon peyi, pou timoun paka wè demen. Nan kalfou sa, powèt la pran yon lòt dimansyon. Yon dimansyon kanzo pou li di menm sa k pa di yo. Menmjan Dédé Dorcély ta ka di li, Sanmba a pwouve a klè li se kontinuite jenerasyon Felix Morissseau Leroy, Georges Castera nan jan li mete tout sansiblite li deyò pou defann desten yon sosyete libe liben. Poudayè, nan jenerasyon jèn powèt aktyèl yo pa gen anpil modèl powèt djougan konsa, apa Inema Jeudi, Douglas Zamor, Sonson Mathurin, Isaac Volcy k ap fè yon literati zo. Antouka, Powèt Fifi se pwèv literati ayisyèn djougan an ap djandjanyen nan djaspora a :

Pwezi m plen plim
Plim pran pwezi
Pwezi m ay
Menm plim menm plimay
Jodi a Ayiti devwale sou papye
Pwezi n pouse bèk
(Paj 85)


Valbrun Frantzley (Konpè Konsèy)




Articles connexes


Afficher plus [5250]