radiotelepacific@gmail.com
Radio Pacific 101.5 fm
Culture

Partir trop tôt : des mots pour le sociologue, philosophe et professeur, Coriollan Robenson

Partir trop tôt : des mots pour le sociologue, philosophe et professeur, Coriollan Robenson

Tu commences à comprendre la vie chaque fois que tu perds prématurément quelqu’un qui t’est cher. C’est alors que tu découvres cette étrange stase où la vie semble se durcir, se figer, devenir plus silencieuse. Bwo.

La vie ne prévient pas. Elle arrache. Elle emporte sans demander la permission. Elle laisse derrière elle des souvenirs, des questions et des silences auxquels aucune réponse ne suffit.

Lavi san wont sè mwen ;
Lavi manj atè,
san di mèsi, makòmè.

La vie peut être injuste jusqu’à l’absurde. Elle nous apprend parfois par la perte ce que nous n’avions pas encore compris par la présence.

Et lorsque quelqu’un part trop tôt, une part de nous reste suspendue entre le souvenir et l’incompréhension.

C’est peut-être cela, grandir : apprendre à vivre avec certaines absences sans jamais accepter leur injustice.

Lavi al fè pyesòl nan fouk pantalèt solèy la

Lavi t al lage degidon nan bègwenn lasirèn

Se sa k fè lanmò krache nan pwèl ou

Tank on kalbas gran djòl

Ki p ap sere kras

Zanmi, ale an pè

 

Sa fè m konpran lavi s on masisi sal ki pa pè antre nan nenpòt fiftiyèl

Li s on poupe twèl k ap dodo meya nan kafou simityè, zanmi m, ale an pè, vye frè

 

Lavi se yon rityèl,

Se yon ranvwa k ap kraze kalbas avan lè wi, bwo

 

Li s on grenn pis ki kole nan fant mouda lalin

Nan bay fo lespwa,

Fè fo alsiyis, k ap bay zetwal yo goute anvan lè

 

Lavi s on loray kraze

Yon sèkèy nan kalfou pòtoprens

Yon tou limen nan tou lele, bwo

 

Lavi 

S on kase lezo

Lavi s on kout gouyad malpwopte

S on kolonn zenyèz k ap taye banda sou do lasosyete

Ou kwè koze, bwo

Repoze an pè, zanmi

 

Lavi s on ponyen sèl kay jouda

K ap gate manje nan men malerèz

San zatann,

Pandan l ap moute bon sant anba nen w

Lavi se madanm Satan

Menaj Bondje

Filè lanmò

Lavi s on ponyen malpwòpte k ap mache fè kadejak gran jounen nan lakou lakay 

Lavi s on vye kadejakè, k ap mache bay sipriz

 

Lavi s on ponyen feyay k ap kalalou lespwa

S on kouch kras sal nan pwent tete lespwa

S on grenn pinèz nan jèvrin tout rèv

S on kout gouyad anvlimen k ap flannen

Nan dada Bondje

 

S on kout tòlpin deraye k ap taye banda

Nan fant janm nyaj yo

Lavi s on ponyen pongongon

K ap mache simen lespwa

Anba djòl lanmò

 

S on tou limen k ap teke ketez nan flann fènwa

Yon kout anmwey malerèz nan gran chimen

Yon kout « wouch manman, sa di wi »

Yon kout « ayayay mezanmi, kote koze soti »,

Lavi se madanm lanmò

S on endijan k ap mache pete pa bay pèsonn santi

S on blofè k ap mache bay tout moun lespwa

Enpi k ap disparèt padan w panse tout bagay sou kontwòl 

 

Lavi

S on gòje lespwa

S on kout anmwey k ap dodo meya

Nan jèvrin landemen

Yon souflèt lavi ka fleri yon lè “ou pa konnen”

Yon grenn k ap boujonnen

Sou pwent tete lakansyèl

Yon kout pete sou tèt bengwenn lasosyete

 

Lavi

S on kiyè vèmisèl nan djòl lanmò

S on gode dlo glase k ap rafredi djòl lanfè

S on demen marasa k ap bat do lensifè

S on kiyè laseyenyay nan djòl lanmò

S on kout “ lanmèd “ nan fontjanm djòl zanj Gabriyèl

 

Coriollan, ou fè m konprann

Lavi

S on plòt krache nan pla men Bondje

S on te vèvenn k ap satiyèt chimen lespwa

S on kouchèt sal k ap tòchònnen fant mouda lespwa

S on tizàn k ap tranpe nan gòg dezespwa

Yon kiyè akasan “se k on w pran w konnen “

S on moso pen rasi

S on ti tak siwo

S on ponyen malpwopte k ap souri bay lavi

Lannuit kou lajounen

 

Lavi, Coriollan

S on myanm myanm kaka chat

S on kolangyèt manman san atann

S on kout lannèd ki pa ka tann

S on kèt mesye “ ou kwè se vre”

Lavi s on tonnè boule

S on kout loray kraze

Lavi se yon tanpri souple

Lavi s on “ m soupriye w an gras, leve m wo, mete m ba”

 

Lavi

S on kannannan nan “lakou sa m fè yo”

S on abègwè k ap fè “makomè filalang”

S on bòs Jewòm k ap tann lespwa vin di l bonswa

S on lanmen cho nan kòtòf lavi miyò

S on pla men cho lakay manbo

S on kiyè sezisman nan gòj tout zanmi

Tout fanmi k pa ka desann

S on kout rèl lasosyete k ap klenwonnen

San fen

 

Lavi se kèk kout gigit nan fant janm lanmò

Lavi se kèk kout pete anba tonèl lasosyete

Lavi se kèk kout “anmwey” mezanmi

Lavi se chimen lanmò

Se chimen “m pa fout ka tann ankò”

Lavi se kalbas gran djòl

Li rele lanmò lè l vle

Jan l vle

 

Lavi

S on mekanisyen

S on bòs soudi

S on bòs tayè

K ap taye pitit fi solèy la

Nan mezire wòb lakansyèl

K ap danse ketez nan nayèl “kwè nan tèt ou, kraze bèt ou”

S on vip pip nan chanlesperans

Tout mal pwòpte

S on lapriyè jouda

Lavi s on te vèvenn nan vèy lanmò

S on ji sitwon nan yon sòs aransò

Lavi s on kiyè tèt chaje k ap danse kay lanmò

S on dife pay mayi k ap chofe solèy

 

Lavi

S on maten

Lavi

S on midi

Lavi

S on aswè

Lavi

S on ayè m te wè w

S on atè miyò

S on kout pete lejandè

S on flanm solèy cho nan bègwenn lannò

S on ponyen fredi k ap toufonnen kò a

Lavi s on koukou wouj dèy lanmò

S on match amikal kay lanmò

Lavi s on tè glise

S on ponyen fatra nan djòl lespwa

S on pil kaka chat anba tab lanmò

 

Lavi

S on bèl ti mizik

K ap fè lanmò je dous

S on pil lòbèy k ap sot nan mouda solèy la

S on ponyen sèl fen nan gòj malandi

S on gran lakou djòl san-ti-Jewòm k ap souri ban mwen

 

Lavi

S on lajwa

Lavi

S on ay-we

La vi

S on regrè

Lavi

S on “m pa p fè sa ankò”

Lavi

S on rekòmanse…

Lavi

S on sanwont

K ap mache gwòs lanmò

San l pa janm okipe pitit yo

 

Lavi

S on vakabon sal-sa

K ap mache simen lespwa toupatou

Nan bòl malerèz

Nan fant janm lamizè

Anba je laboujwazi

 

Coriollan, monchè

Lavi

S on krezi,

S on kout alsiyis

Douvanjou

S on pwezi

S on gòje jalouzi

S on ti zing plezi

S on men sòl kay lanmò

Ki pa gen pri

Ou pa konn si l premye

Ou pa konn si l dènyè

Ou pa konn…

 

Lavi s on grenn sal tande

S on bèl chat

Yon gwo chat

Ki bay anvi vwomi

Pafwa

Ki bay bèl aparans

Men ki bay degoutans

 

Lavi

Se boul je k ap gade chak pa lanmò fè

K ap suiv tras la

San l pa atann

Lavi

Se “wi mesye”

La vi

S on regrè

Lavi

S on “m pa p fè sa ankò”

Lavi

S on rekòmanse…

Lavi

S on sanwont

K ap fè lanmò je dous

Tout kote w pase

 

Pou Kòryolan Robenson

Elmano Endara JOSEPH

Pòtoprens, lannuit 28-29 dawou 2026

0 commentaire

Les échanges courtois et argumentés font la qualité du débat.

Connectez-vous pour commenter. Un compte garantit que votre nom n'est utilisé que par vous.

Se connecter Créer un compte

Aucun commentaire pour l'instant. Soyez la première personne à réagir.

À lire également

Toute la rubrique Culture

Alertes du National

Recevez une notification sur votre téléphone ou votre ordinateur dès qu'un article paraît dans les rubriques de votre choix. Gratuit, sans inscription.

Rubriques à suivre